Το The Alters θα μπορούσε να είναι μια sci-fi ταινία των 90s. Αντ’ αυτού, είναι μια υπαρξιακή εξερεύνηση μέσα από την επιβίωση, τη διαχείριση, και κυρίως, τον ίδιο του τον εαυτό. Το νέο πόνημα της της 11 bit studios απομακρύνεται από τις συμβατικές αφηγήσεις και εστιάζει στον εσωτερικό κόσμο ενός και μόνο ανθρώπου… του Jan. Με φόντο έναν αφιλόξενο πλανήτη και χρονικό όριο λίγων ημερών μέχρι να ανατείλει ένας θανάσιμος ήλιος, το παιχνίδι χτίζει έναν αφηγηματικό και μηχανικό ιστό που σε ρουφάει χωρίς έλεος.
Φιλοσοφια
Το κεντρικό αφηγηματικό εύρημα του The Alters είναι ένα “τι θα γινόταν αν είχες κάνει μια διαφορετική επιλογή;”. Ο Jan είναι ένας εργάτης, μοναδικός επιζών μιας αποτυχημένης αποστολής εξόρυξης rapidium, ενός εξωγήινου υλικού με παράξενες ιδιότητες. Για να επιβιώσει, αναγκάζεται να κατασκευάσει κλώνους του εαυτού του, όχι απλώς αντίγραφα, αλλά “εναλλακτικούς εαυτούς”, βασισμένους σε επιλογές που δεν έκανε στο παρελθόν.
Οι Alters είναι διαφορετικοί Jan, από παράλληλες εκδοχές της ζωής του αρχικού (original). Eπιστήμονες, γιατροί, μηχανικοί και λοιπά. Ο καθένας έχει τη δική του προσωπικότητα, τις μνήμες του, τα τραύματά του. Η σχέση μεταξύ αυτών των εκδοχών, με όλα τα ηθικά, ψυχολογικά και πρακτικά ζητήματα που αυτή συνεπάγεται, αποτελεί τον θεμέλιο λίθο του παιχνιδιού.
Η εμβάθυνση στα εσωτερικά “αν” της ζωής του Jan φέρνει στο προσκήνιο την υπαρξιακή αγωνία. Ποιος θα ήμουν αν είχα πει “ναι” τότε; Αν είχα επιλέξει διαφορετικά; Το παιχνίδι δεν σου δίνει μια απάντηση, αλλά σε αναγκάζει να τις αντιμετωπίσεις όλες, ταυτόχρονα, σε πραγματικό χρόνο.
Επιβιωση και διαχειριση
Το The Alters συνδυάζει μηχανισμούς διαχείρισης βάσης, επιβίωσης και στρατηγικού σχεδιασμού σε ένα σφιχτό σύστημα. Η κινητή βάση σε σχήμα γιγαντιαίου τροχού λειτουργεί ως το ασφαλές καταφύγιο του Jan. Η οπτική αλλάζει όταν εισέρχεσαι στη βάση, από τρίτου προσώπου σε πλευρική κάτοψη τύπου XCOM, και καλείσαι να χτίσεις δωμάτια, να δημιουργήσεις εξοπλισμό, και να διαχειριστείς “κλώνους”.
Η διαχείριση χρόνου είναι κρίσιμη. Κάθε πραγματικό δευτερόλεπτο αντιστοιχεί σε ένα λεπτό εντός του παιχνιδιού. Ο ήλιος πλησιάζει και όταν ανατείλει, το παιχνίδι τελειώνει. Δεν υπάρχει περιθώριο για αναβλητικότητα. Η εξάντληση των Alters ή η κακή τους ψυχολογία μπορούν να οδηγήσουν σε sabotage, απεργία ή ακόμα και προδοσία.
Το σύστημα παραγωγής δεν είναι αυτοματοποιημένο. Κάθε κατασκευή, εξόρυξη, μαγείρεμα και τα λοιπά, απαιτεί ενεργό δράση. Ο παίκτης πρέπει να γνωρίζει ποιος Alter είναι κατάλληλος για κάθε εργασία, ενώ παράλληλα να διαχειρίζεται τη συναισθηματική του κατάσταση. Κάποιοι θέλουν αναγνώριση, άλλοι απομόνωση. Ορισμένοι μπορεί να αρχίσουν να αμφισβητούν την ηγεσία σου. Το παιχνίδι έχει έναν τρόπο να σου απεικονίζει τις “κακές” επιλογές, αντί απλώς να σε τιμωρεί.
Δραμα
Το The Alters ξεχωρίζει γιατί δεν βασίζεται μόνο στο gameplay, αλλά και στις ανθρώπινες στιγμές. Ένας Alter σε παρακαλά να σώσεις την (ακόμη ζωντανή) γυναίκα του από ένα εργατικό ατύχημα που σε αυτή τη χρονική γραμμή δεν έχει ακόμη συμβεί. Ένας άλλος θέλει απλώς ένα λαστιχένιο παπάκι που του θυμίζει τα παιδικά του χρόνια. Αυτές οι δευτερεύουσες ιστορίες/αποστολές δίνουν στο παιχνίδι βάθος και συγκίνηση, κάνοντάς σε να νοιάζεσαι ειλικρινά για κάθε μία εκδοχή σου.
Κάθε διάλογος μπορεί να ανοίξει ή να αποκλείσει νέες επιλογές. Η αποτυχία να δημιουργήσεις έναν κοινωνικό χώρο για τους Alters μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη. Η επιτυχία, από την άλλη, ενισχύει την παραγωγικότητα και ξεκλειδώνει νέα χαρακτηριστικά. Οι συζητήσεις που ακούς καθώς περνάς από τα δωμάτια, ένα είδος εσωτερικού podcast ανάμεσα σε διαφορετικές εκδοχές του εαυτού σου, είναι σημαντικός παράγοντας για την κατανόηση της ψυχολογίας του παιχνιδιού.
Καλλιτεχνικη ταυτοτητα και τεχνικα
Αισθητικά, δεν επιδιώκει τον φωτορεαλισμό. Τα τοπία είναι αφαιρετικά, σχεδόν ποιητικά, με μια παλέτα ψυχρών χρωμάτων και αφιλόξενης γεωμετρίας που αναδεικνύει τη μοναξιά. Οι εσωτερικοί χώροι της βάσης δημιουργούν μια ελεγχόμενη κλειστοφοβία, με μηχανικούς ήχους, διακριτική μουσική και έξυπνη χρήση της σιωπής.
Η απόδοση είναι σταθερή ακόμα και σε mid-end συστήματα PC. Το user interface είναι καθαρό και χρηστικό και οι μηχανισμοί μαθαίνονται σταδιακά μέσω ενσωματωμένων tutorials που δεν διακόπτουν ποτέ τον ρυθμό. Μοναδικό αρνητικό σημείο ίσως είναι η απουσία επίσημης μετάφρασης στα ελληνικά, που ίσως δυσκολέψει όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την αγγλική γλώσσα – όπως καταλαβαίνεις κάνω nitpicking αυτήν την στιγμή, μιας και δεν μπορούν να αποδοθούν αρνητικά στον τίτλο.
Replayability
Ένα από τα πιο δυνατά στοιχεία του The Alters είναι η δομή των επιλογών και το replayability του. Σε μια μόνο playthrough δεν είναι εφικτό να ξεκλειδώσεις όλους τους δυνατούς Alters. Ορισμένες παραλλαγές του Jan παραμένουν απρόσιτες, εκτός αν ξεκινήσεις το παιχνίδι από την αρχή και πάρεις διαφορετικές αποφάσεις σε καθοριστικά σημεία. Το γεγονός αυτό ενισχύει ουσιαστικά την αξία της επανάληψης και εδραιώνει το παιχνίδι ως μια εμπειρία με πολλαπλές αναγνώσεις και εκβάσεις.
Οι αποφάσεις που παίρνεις δεν είναι απλώς αισθητικές ή επιφανειακές. Καθεμιά μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση ενός Alter, τις μεταξύ τους σχέσεις ή και την τελική έκβαση της ιστορίας. Υπάρχουν πολλαπλά φινάλε και κανένα δεν προσφέρεται ως το «σωστό» ή «ιδανικό». Όλα εξαρτώνται από τον τρόπο που έχεις διαχειριστεί το ηθικό των Alters, τις συγκρούσεις, τις απώλειες, και, κυρίως, τον εαυτό σου.
Αυτή η έλλειψη απόλυτων λύσεων είναι που κάνει το The Alters τόσο ανθρώπινο. Όπως και στη ζωή, έτσι και εδώ, δεν υπάρχει το τέλειο μονοπάτι. Υπάρχει μόνο το μονοπάτι που επέλεξες και πρέπει να ζήσεις με τις συνέπειές του.
O κοσμος
Παρά το γεγονός ότι το gameplay περιστρέφεται γύρω από τη βάση, η εξερεύνηση του πλανήτη έχει ξεχωριστή βαρύτητα. Το περιβάλλον είναι σταθερό, χειροποίητο, και όχι procedural. Κάθε περιοχή έχει νόημα ύπαρξης και περιέχει ουσιαστικά σημεία ενδιαφέροντος. Εγκαταλειμμένα φορτία, πρώτες ύλες, μπλοκαρισμένα περάσματα και φαινόμενα που απαιτούν επιστημονική έρευνα.
Τις πηγές (resources), πρέπει να τις εντοπίσεις με παρατηρητικότητα (π.χ. ο μπλε καπνός υποδεικνύει οργανικό υλικό, οι μοβ πέτρες μεταλλικά αποθέματα), να σχεδιάσεις δίκτυο πυλώνων για ενέργεια, να στήσεις γεωτρύπανα και να διαχειριστείς ενεργειακά τη βάση. Κάθε κομμάτι του πλανήτη κατακτάται με κόπο και, όταν το καταφέρνεις, νιώθεις ότι σου ανήκει. Είναι ένα προσωπικό επίτευγμα, όχι τυχαίο loot σε έναν άδειο χάρτη.
Το fast-travel λειτουργεί υποδειγματικά, επιτρέποντας να επιστρέφεις στα σημεία που έχεις «κτίσει». Ωστόσο, δεν αναιρεί τη στρατηγική σημασία του σχεδιασμού. Πρέπει να χτίσεις πρώτα το δίκτυο, να το διασφαλίσεις από περιβαλλοντικές απειλές, και να το συντηρείς.
Ο πλανήτης είναι εχθρικός με τρόπους που κάνουν το gameplay επικίνδυνο αλλά όχι άδικο. Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού εμφανίζονται ανωμαλίες. Αόρατες σχεδόν σφαίρες που παραμορφώνουν τον χώρο και γεμίζουν τη στολή σου με ραδιενέργεια. Οι συναντήσεις μαζί τους δεν είναι μάχες με τη αυστηρή έννοια, αλλά παρεμβολές που απαιτούν ταχύτητα, ψυχραιμία και σωστό εξοπλισμό. Είναι οι τέλειες «τρύπες στο σύστημα» που προσθέτουν ένταση χωρίς να διακόπτουν τον ρυθμό.
Σε πιο προχωρημένα κεφάλαια, εμφανίζονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα φαινόμενα. Περιοχές που επιβραδύνουν τον χρόνο, κύματα που ακυρώνουν τη στολή σου, μαγνητικές καταιγίδες που ρίχνουν το δίκτυο της βάσης και σε αφήνουν με μισολειτουργικές εγκαταστάσεις. Όλα αυτά προσθέτουν ρεαλισμό, όχι με τη μορφή δυσκολίας per se, αλλά με μεταβλητότητα. Ουσιαστικά, σε αναγκάζει να σκεφτείς και να προσαρμοστείς, όχι απλώς να επιβιώσεις.
Αφηγηση
Κάθε Alter είναι καθρέφτης του Jan, αλλά όχι απαραίτητα σύμμαχος. Ορισμένοι μπορεί να σε αμφισβητήσουν, άλλοι να παραιτηθούν από την αποστολή, ενώ υπάρχουν και πιθανότητες να οδηγηθείς σε ακραίες λύσεις. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα mechanics είναι η “ανταρσία” (rebellion stat). Δεν μπορείς να ευχαριστήσεις όλους τους εαυτούς σου ταυτόχρονα. Κάποιοι θέλουν την ηγεσία, άλλοι μόνο συντροφικότητα. Κάποιοι σε κατηγορούν για τις επιλογές σου. Κάθε συζήτηση, κάθε μικρό decision tree, μπορεί να σπείρει διχόνοια ή να φέρει συναισθηματική κάθαρση.
Η ηθική πλευρά του The Alters είναι από τις πιο βαθιές που έχουμε δει σε παιχνίδι αυτού του είδους. Πέρα από επιβίωση και πρόοδο, υπάρχει η διαχείριση ενός καθρέφτη της ψυχής σου. Και αυτό, σε συνδυασμό με το έντονο ticking clock και τον σχεδιαστικό ρεαλισμό, δημιουργεί μια βαθιά ανθρώπινη εμπειρία.
Ως παιχνίδι σου ζητά να συμμετάσχεις, ενεργά. Η αφήγησή του δεν σε οδηγεί σαν γραμμική ιστορία, αντιθέτως, χτίζεται μέσα από αλληλεπιδράσεις, συγκρούσεις και στιγμές σιωπής. Η συγκίνηση δεν προκύπτει από σενάρια καταστροφής, αλλά από προσωπικές λεπτομέρειες. Ένα αντικείμενο που φέρνει αναμνήσεις, μια απλή χειραψία, μια συγγνώμη που ειπώθηκε αργά…
Οι διάλογοι είναι καλογραμμένοι, με βάθος και χιούμορ όπου πρέπει. Κάποιοι Jans θυμίζουν πικραμένους συγγενείς, άλλοι λειτουργούν σαν συναισθηματικοί καθρέφτες. Υπάρχουν στιγμές που θα γελάσεις, με την αδέξια αλληλεπίδραση ανάμεσα σε δύο εκδοχές του εαυτού σου, αλλά και άλλες που θα σε γονατίσουν, καθώς κατανοείς πόσο κοντά βρίσκεται η λύπη σε κάθε επιλογή που δεν έκανες, στο παρελθόν.
Η μεγαλύτερη επιτυχία του παιχνιδιού είναι πως, ενώ εξετάζει έννοιες φιλοσοφικές και ψυχαναλυτικές, δεν γίνεται ποτέ βαρύγδουπο. Δεν κρίνει τον παίκτη, απλώς τον ρωτά: “Με όλα αυτά που κουβαλάς, ποια εκδοχή του εαυτού σου θα ήθελες να έχει τον έλεγχο;”
Τεχνικη ποιοτητα και ηχος
Αν και δεν πρόκειται για AAA παραγωγή, η τεχνική υλοποίηση του The Alters είναι υψηλού επιπέδου. Το σύστημα γραφικών είναι στιβαρό, τα εφέ φωτισμού και σωματιδίων δημιουργούν ατμόσφαιρα, και οι αποχρώσεις του εξωγήινου περιβάλλοντος αποπνέουν μοναξιά, απειλή αλλά και ένα είδος γοητείας. Τα μοντέλα των χαρακτήρων έχουν προσωπικότητα, παρά τις επαναλήψεις, και οι εκφράσεις είναι αρκετά εκφραστικές ώστε να στηρίζουν συναισθηματικές στιγμές χωρίς υπερβολές.
Ο ήχος “λειτουργεί” ιδιαίτερα καλά. Οι ήχοι της βάσης, το βουητό του rapidium, τα μηχανικά σκαλοπάτια ή ο αντίλαλος σε ένα δωμάτιο που μένει άδειο… όλα συμβάλλουν στην ψυχολογική πίεση. Η μουσική εμφανίζεται διακριτικά και λειτουργικά, δίνοντας ρυθμό ή αγωνία όταν χρειάζεται, χωρίς να επιβάλλεται. Ένα από τα highlights είναι το sound design μέσα στη βάση, όπου μπορείς να ακούσεις ψίθυρους, ήχους από άλλες αίθουσες ή ακόμα και συνομιλίες μεταξύ Alters. Είναι ένας ζωντανός κόσμος, που ποτέ δεν σε αφήνει εντελώς μόνο, ούτε εντελώς ήσυχο.
Συμπερασματα
Το The Alters εντάσσεται σε μια κατηγορία παιχνιδιών, όπου η αφήγηση δεν είναι ξεχωριστή από το gameplay, αλλά αλληλοεξαρτώμενη. Κάθε πράξη σου αλλάζει το αφήγημα, κάθε συναισθηματική σύγκρουση σε επηρεάζει πρακτικά, κάθε αποτυχία φέρει βάρος. Δεν είναι ένα παιχνίδι για όλους. Απαιτεί συγκέντρωση, ενσυναίσθηση και αποδοχή της αποτυχίας. Όμως για εκείνους που θα μπουν στην ψυχή του, προσφέρει μια από τις πιο έντονες εμπειρίες που έχουν κυκλοφορήσει τα τελευταία χρόνια.
Η 11 bit studios αποδεικνύει, για ακόμα μια φορά μετά το This War of Mine και το Frostpunk, πως γνωρίζει να δημιουργεί κόσμους που είναι σκληροί αλλά όχι κυνικοί, δύσκολοι αλλά όχι άδικοι. Το The Alters είναι ίσως η πιο προσωπική τους δουλειά μέχρι σήμερα. Ένα παιχνίδι που έχει λιγότερο να κάνει με το σύμπαν και περισσότερο με την ανθρώπινη ψυχή. Και αυτό το καθιστά μοναδικό.
Είναι ένα από τα πιο πρωτότυπα και συναισθηματικά φορτισμένα παιχνίδια των τελευταίων ετών. Καταφέρνει να παντρέψει στρατηγική, ψυχολογία και ηθικά διλήμματα σε ένα ενιαίο, καλοδουλεμένο σύνολο. Δεν βασίζεται σε εκρήξεις, φαντασμαγορικά set pieces ή γρήγορη δράση, αλλά σε ανθρώπινες επιλογές και συνέπειες.
Με gameplay που σε κρατά σε εγρήγορση, αφήγηση που σε αγγίζει προσωπικά και τεχνική αρτιότητα που ξεπερνά κάθε προσδοκία από ένα studio μεσαίου μεγέθους, δείχνει πώς μπορεί ένα παιχνίδι να είναι περισσότερο από ψυχαγωγία. Nα είναι καθρέφτης της συνείδησης.
Για όσους ψάχνουν μια εμπειρία που θα τους μείνει, που θα τους κάνει να σκεφτούν και να νιώσουν, το The Alters είναι ακριβώς αυτό… και ίσως κάτι ακόμα παραπάνω.
