Το Farthest Frontier, της Crate Entertainment, είναι ένα από εκείνα τα παιχνίδια που απαιτούν υπομονή, παρατήρηση και σχεδιασμό. Σε έναν κόσμο που θυμίζει ύστερο Μεσαίωνα, μια ομάδα εποίκων εγκαταλείπει την καταπίεση των ευγενών και αποφασίζει να ιδρύσει μια νέα κοινότητα στην εσχατιά του γνωστού κόσμου. Με ένα ταπεινό κάρο και λίγους εργάτες, καλείσαι να χτίσεις μια ζωντανή, αυτάρκη και ασφαλή κοινωνία, ικανή να αντέξει στις κακουχίες και στους κινδύνους της φύσης.
Παρότι χρησιμοποιεί ένα, σχετικά, “αυστηρό” πλέγμα τοποθέτησης (grid), καταφέρνει να δείχνει απίστευτα όμορφο. Υπάρχει ποικιλία κτηρίων, οι υφές ενώνονται φυσικά και η προσοχή στη λεπτομέρεια είναι αξιοθαύμαστη. Μπορείς να δεις χωρικούς να εργάζονται, να κουβαλούν ξύλα ή να μαζεύουν τρόφιμα, δημιουργώντας ένα πειστικό και ζωντανό περιβάλλον. Όταν έρχεται ο χειμώνας και τα πάντα καλύπτονται από χιόνι, το χωριό αποκτά μια σχεδόν κινηματογραφική γοητεία.
Η μουσική, ήρεμη και πλούσια σε έγχορδα, συνοδεύει το ρυθμό της ανάπτυξης. Δεν αποσπά, αλλά στηρίζει την ατμόσφαιρα. Αν και οι φωνές των χωρικών λειτουργούν απλώς ως ηχητικό στολίδι, ο γενικός σχεδιασμός ήχου συμβάλλει σε μια αίσθηση “ζωντανής” κοινότητας. Οπτικά και ηχητικά, μπορεί να μην πηγαίνει σε πειραματικά μονοπάτια, αλλά το αποτέλεσμα είναι καλαίσθητο, συνεκτικό και καθησυχαστικά παραδοσιακό.
Το δυνατότερο στοιχείο του Farthest Frontier είναι οι οικονομικοί του μηχανισμοί. Κάθε προϊόν απαιτεί αλυσίδες παραγωγής με πολλαπλές πρώτες ύλες. Το σίδερο πρέπει να εξορυχθεί, να λιωθεί, να μετατραπεί σε εργαλεία, τα οποία με τη σειρά τους τροφοδοτούν άλλες βιοτεχνίες. Το ίδιο συμβαίνει με την επεξεργασία τροφίμων, την παραγωγή υφασμάτων ή την κατασκευή σαπουνιού. Η πόλη σταδιακά μετατρέπεται σε έναν ζωντανό οργανισμό, όπου κάθε επάγγελμα έχει σημασία και κάθε κτήριο συμβάλλει στο ευρύτερο δίκτυο.
Το εμπόριο είναι ζωτικής σημασίας, εξίσου. Οι έμποροι επισκέπτονται το χωριό λίγες φορές τον χρόνο και συχνά δεν διαθέτουν ό,τι χρειάζεσαι. Η σωστή προετοιμασία και η στρατηγική αποθήκευση αγαθών μπορεί να σώσει την κατάσταση, αλλά και να σε οδηγήσει στην ευημερία, αν εκμεταλλευτείς σωστά τη ζήτηση. Ένα φορτίο με κάρβουνο ή μπύρα μπορεί να χρηματοδοτήσει την κατασκευή οχυρώσεων ή νέων εργαστηρίων. Αυτή η ισορροπία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης είναι ο πυρήνας του gameplay.
Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η καλλιέργεια είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό σύστημα που έχει εμφανιστεί στο είδος. Πρέπει να ρυθμίσεις τριετείς κύκλους σποράς, λαμβάνοντας υπόψη τη γονιμότητα, τα ζιζάνια, την υγρασία και το κλίμα. Η γη χρειάζεται ανάπαυση και οι καλλιέργειες πρέπει να εναλλάσσονται, διαφορετικά το έδαφος εξαντλείται. Επιπλέον, η προσθήκη άμμου ή αργίλου μπορεί να αλλάξει τις ιδιότητες του εδάφους και να αυξήσει την απόδοση για συγκεκριμένες καλλιέργειες. Είναι ένα σύστημα που συνδυάζει στρατηγική σκέψη και υπομονή. Οι λάθος επιλογές μπορεί να στοιχίσουν ολόκληρη τη συγκομιδή.
Το αποτέλεσμα είναι μια αίσθηση ελέγχου, αλλά και συνεχούς προσαρμογής. Καμία σεζόν δεν είναι ίδια με την προηγούμενη. Η φύση επιβάλλει τον ρυθμό, και εσύ πρέπει να παρακολουθείς τα πάντα. Από τη θερμοκρασία μέχρι το είδος του σπόρου που ταιριάζει στο έδαφος. Γενικά, το Farthest Frontier καταφέρνει να μετατρέψει μια, συνήθως, αδιάφορη διαδικασία, σε έναν συναρπαστικό μηχανισμό διαχείρισης.
Καθώς η πόλη αναπτύσσεται, ξεκλειδώνεις νέες τεχνολογίες μέσω ενός εκτενούς δέντρου έρευνας. Αν και κάποιες αναβαθμίσεις περιορίζονται σε αριθμητικά μπόνους (όπως +10% παραγωγή ή ταχύτερη εκπαίδευση στρατιωτών), το ξεκλείδωμα νέων κτηρίων δίνει πραγματικό νόημα στην πρόοδο. Εργαστήρια, πανδοχεία, καινούριες βιοτεχνίες… ανοίγουν νέες δυνατότητες, ενώ οι πολιτικές λειτουργούν σαν παγκόσμια buffs με αντίτιμο αντίστοιχα μειονεκτήματα.
Παράλληλα, οι εξωτερικοί παράγοντες, όπως ασθένειες, φωτιές, πλημμύρες ή επιδρομές ληστών, προσθέτουν έναν βαθμό πίεσης. Η δημιουργία στρατιωτικής δύναμης δεν είναι μια πολυτέλεια ή τρόπος επείδηξης δύναμης, αλλά μια αναγκαιότητα. Τα τείχη και οι φρουρές προστατεύουν την παραγωγή και τις αποθήκες, ενώ κάθε επίθεση μπορεί να αποβεί καταστροφική για την οικονομία. Ο πολεμικός τομέας, ωστόσο, παραμένει απλός. Οι στρατιώτες δρουν με βασικές εντολές χωρίς τακτικές λεπτομέρειες. Λειτουργούν περισσότερο ως μηχανισμός ισορροπίας παρά ως ένα πλήρες RTS σύστημα.
Αν και τον τελευταίο καιρό βλέπουμε να κυκλοφορούν αρκετά παρόμοια παιχνίδια, οφείλω να τονίσω πως το Farthest Frontier δεν είναι για τους ανυπόμονους ή για αυτούς που θέλουν κάτι πιο απλό και κατανοητό. Η πρόοδος είναι αργή και σκόπιμη. Ακόμη και στην ταχύτερη ροή του χρόνου (x3), υπάρχουν περίοδοι αναμονής, όπου απλώς παρατηρείς τους κατοίκους να ολοκληρώνουν τις εργασίες τους. Αυτή η ρυθμική ηρεμία, όμως, είναι και μέρος της γοητείας του. Σε βυθίζει σε μια ρουτίνα, στο γνωστό τριπάκι του «θα φτιάξω αυτό το τελευταίο πριν κλείσω», που (εννοείται) καταλήγει σε ξενύχτι.
Η καμπύλη δυσκολίας βασίζεται κυρίως στην εξάρτηση από τους διαθέσιμους πόρους. Ένα κακό seed στον χάρτη μπορεί να σημαίνει έλλειψη βασικών υλών, όπως σίδερο ή πέτρα, κάτι που σε αναγκάζει να προσαρμόσεις την οικονομία σου με δημιουργικούς τρόπους. Είναι ένα παιχνίδι που σε μαθαίνει να διοικείς μέσα από ελλείψεις και πίεση, και όχι μέσα από την άνεση της αφθονίας.
Σε κάθε περίπτωση όμως, εκεί που το Farthest Frontier υστερεί είναι το περιβάλλον χρήστη (UI). Το interface είναι πυκνό, πολλές φορές δυσνόητο και λείπουν βασικά εργαλεία ή τροποποιήσεις, όπως αναζήτηση στις λίστες κτηρίων ή σαφείς δείκτες (για ζητήματα όπως η ανεργία). Οι πληροφορίες χρειάζονται αρκετό “σκάψιμο” για να βρεθούν, ενώ κάποια εργαλεία διαχείρισης μεταφορών παραμένουν ένα μυστήριο, ως προς τη λειτουργία τους. Η έλλειψη λεπτομερών tooltips κάνει τα πρώτα στάδια δυσκολότερα απ’ όσο χρειάζεται, με πολλαπλά πειράματα, πατήματα άγνωστων κουμπιών και trials and errors.
Τα τεχνικά προβλήματα είναι λίγα μεν, αλλά υπαρκτά. Οι χρόνοι φόρτωσης, ειδικά σε μεγάλους χάρτες, μπορεί να είναι υπερβολικά μεγάλοι σε ορισμένα συστήματα. Επιπλέον, ορισμένα μικροbugs, όπως εσφαλμένες ενδείξεις εισοδήματος ή μη αυτόματη σύνδεση δρόμων, χαλούν τη συνοχή της εμπειρίας, αν και σπάνια μπορεί να αποτελέσουν λόγος “καταστροφής” ενός playthrough. Πρόκειται για ζητήματα που πιθανότατα θα λυθούν με μελλοντικά patches.
Η μεγαλύτερη αδυναμία του παιχνιδιού, θεωρώ πως, βρίσκεται στη δομή του. Δεν υπάρχει campaign, αποστολές ή σενάριο με αρχή και τέλος. Το οποίο, με την σειρά του, μπορεί να αποτρέψει αυτούς που θέλουν να μάθουν ή αυτούς που προτιμούν να ακολουθούν στόχους. Κάθε playthrough ξεκινά από την αρχή και συνεχίζεται επ’ άπειρον, μέχρι να αποφασίσεις ότι ολοκλήρωσες τους προσωπικούς σου στόχους. Για πολλούς, βέβαια, αυτό είναι θετικό. Μια sandbox εμπειρία χωρίς περιορισμούς. Για άλλους, όμως, δημιουργεί αίσθημα επανάληψης και έλλειψης στόχου, αφού δεν υπάρχει “endgame” πέρα από τη συνεχή βελτιστοποίηση.
Το Farthest Frontier είναι μια βαθιά, ώριμη και εξαιρετικά καλοφτιαγμένη πρόταση για τους λάτρεις των στρατηγικών προσομοιώσεων. Σε ανταμείβει με συνέπεια, ρεαλισμό και ικανοποίηση. Κάθε πόρος έχει σημασία. Από το πρώτο κόψιμο δέντρου μέχρι το τελευταίο πιάτο φαγητού στο τραπέζι. Οι λάτρεις παιχνιδιών όπως το Banished θα νιώσουν αμέσως σαν στο σπίτι τους.
Το σύστημα έρευνας θα μπορούσε να είναι πιο δημιουργικό, το UI πιο ευχάριστο (και εύχρηστο) και οι επιδρομές λιγότερο τυχαίες. Όμως, το αποτέλεσμα είναι μια εμπειρία που σε απορροφά πλήρως. Είναι ένα παιχνίδι που γυρίζει στο μυαλό σου, καθώς σε καλεί συνεχώς πίσω για να “τακτοποιήσεις” ακόμα μία υποχρέωση, το οποίο τελικά σε οδηγεί στο να μένεις ξύπνιος ως αργά.
