Το KAISERPUNK έκανε την εμφάνισή του με την φιλοδοξία να αναδιαμορφώσει τον τρόπο που σκεφτόμαστε τα παιχνίδια τύπου City & Settlement Builder και Grand Strategy. Αναπτυγμένο από το κροατικό studio Overseer Games, τοποθετεί τη δράση του σε μια εναλλακτική χρονογραμμή όπου ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος δεν τελείωσε το 1918, αλλά έφερε τον πολιτισμό σε παρατεταμένη καταστροφή. Aπό μόνη της, η υπόθεση αυτή υπόσχεται γόνιμο έδαφος: να ξαναχτίσεις την κοινωνία από τα αποκαΐδια, να προωθήσεις μια νέα παγκόσμια τάξη και να το κάνεις αυτό ενώ διαχειρίζεσαι πολύπλοκες αλυσίδες εφοδιασμού, διπλωματία και πολέμους.
Το KAISERPUNK θέλει να είναι ένα Anno που συναντά το Hearts of Iron μέσα από το πρίσμα του SimCity, όλα αυτά βαμμένα με την αιθάλη και το ατσάλι της πρώιμης βιομηχανίας του 20ού αιώνα.
Και, για ένα διάστημα, το πετυχαίνει. Είναι συχνά συναρπαστικό, περιστασιακά κομψό, αλλά προπάντων επιβαρυμένο από την ίδια του την ταυτότητα. Με αιχμηρές ιδέες που νιώθουν θολές λόγω των αργών μηχανισμών και ενός interface που συχνά μπαίνει εμπόδιο στον ίδιο του τον εαυτό, πρόκειται για ένα παιχνίδι με σκαμπανεβάσματα, που προσφέρει κάτι πραγματικά νέο στους λάτρεις του είδους, ενώ ταυτόχρονα δυσκολεύεται σε πολύ βασικά πράγματα.
Δημιουργια πολης
Στον πυρήνα του, το KAISERPUNK είναι ένα City & Settlement Builder παιχνίδι, εδώ είναι ίσως που λάμπει περισσότερο. Ξεκινάς με μια χούφτα εργάτες, ένα βομβαρδισμένο κέντρο πόλης και ένα τεράστιο, πολεμικά κατεστραμμένο τοπίο γεμάτο ευκαιρίες. Από εκεί και πέρα, η αποστολή είναι γνώριμη: σχεδίασε δρόμους, όρισε κατοικίες, κατασκεύασε παραγωγικές εγκαταστάσεις και δημιούργησε μια οικονομία που να μπορεί να στηρίξει έναν αυξανόμενο πληθυσμό και να χρηματοδοτήσει τις μεγαλύτερες φιλοδοξίες σου.
Αυτές τις πρώτες ώρες υπάρχει ένας μεθυστικός ρυθμός, ειδικά όταν οι παραγωγικές αλυσίδες αρχίζουν να λειτουργούν συνολικά. Κόψε ξύλο, φτιάξε ξυλεία, μεταποίησέ την. Θέρισε, ψήσε ψωμί, τάισε τον κόσμο. Καθώς η πόλη σου μεγαλώνει, αυξάνονται και οι δυνατότητες.
Οι μηχανισμοί της αλυσίδας εφοδιασμού είναι και το test αντοχής του παιχνιδιού. Το KAISERPUNK λατρεύει την πολυπλοκότητα, και αυτό φαίνεται, κάθε αγαθό συνδέεται με μια πολυεπίπεδη διαδικασία. Πάρε για παράδειγμα τις εφημερίδες: χρειάζονται όχι μόνο χαρτί, αλλά κυτταρίνη, ηλεκτρισμό και αρκετά στάδια παραγωγής, όλα για έναν πληθυσμό που μπορεί να μην είναι καν εγγράμματος. Από τη μία, αυτό προσφέρει ένα λογιστικό γρίφο που η λύση του σου προσφέρει ικανοποίηση. Από την άλλη όμως, υπάρχει ο κίνδυνος να καταλήξει σε έναν κουραστικό μπελά καθώς οι εξαρτήσεις σωρεύονται.
Αυτός ο περίπλοκος ιστός εισροών και εκροών είναι δίκοπο μαχαίρι. Όταν λειτουργεί, είναι μαγευτικό, το να βλέπεις μια ντουζίνα από συστήματα να δένουν αρμονικά για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες ενός ανήσυχου πληθυσμού είναι από τις μεγαλύτερες χαρές που μπορεί να προσφέρει ως παιχνίδι. Όμως το user interface μπαίνει εμπόδιο, συχνά. Τα εικονίδια είναι μικροσκοπικά, με κακό contrast και συχνά δύσδιακριτα (αν και έχει γίνει προσπάθεια επίλυσης αυτού του θέματος).
Η διαχείριση πόρων γίνεται σύντομα αγγαρεία, όχι εξαιτίας της πολυπλοκότητας, αλλά επειδή είναι δύσκολο να διαβαστούν βασικές πληροφορίες. Τα tooltips μπορεί να είναι ασαφή ή και να απουσιάζουν. Τα menu είναι φουσκωμένα και ακατάστατα. Για ένα παιχνίδι που απαιτεί προσεκτική μικροδιαχείριση, πολλές φορές μοιάζει σαν να προσπαθείς να βρεις ψύλλο στ’ άχυρα.
Ο ανθρωπινος παραγοντας
Παρά όλη τη συζήτηση για την ανοικοδόμηση του πολιτισμού, το KAISERPUNK δείχνει περίεργα αδιάφορο προς τους ανθρώπους που κάνουν αυτή την ανοικοδόμηση. Οι εργάτες σε αυτό το παιχνίδι δεν είναι χαρακτήρες, είναι μονάδες ανάγκης (πόρος). Οι εργάτες, οι κατασκευαστές και οι μηχανικοί υπάρχουν ως εικονίδια με στατιστικά, και η ευτυχία τους ορίζεται αποκλειστικά από τις πολυτέλειες που τους παρέχεις. Δεν υπάρχει αίσθηση πολιτισμού, πολιτικής ή ταυτότητας πέρα από βασικές δυαδικές αλλαγές πολιτικής. Ένα εργατικό σωματείο είναι ένα “αριστερό” κουτάκι επιλογής, ενώ μια φοροαπαλλαγή μπορεί να είναι ο ορισμός της “δεξιάς”. Αυτό είναι το όριο της ιδεολογικής εμπλοκής.
Αυτό οδηγεί σε μια αποσύνδεση. Ενώ η οικονομία προσομοιώνει με εντυπωσιακή λεπτομέρεια τη Δεύτερη Βιομηχανική Επανάσταση, το κοινωνικό μοντέλο φαίνεται να μένει στάσιμο. Τα jazz club εμφανίζονται αργά στο δέντρο τεχνολογίας, πολύ μετά την μαζική παραγωγή ραδιοφώνων και γραμμοφώνων. Το νερό δεν είναι απαραίτητο μέχρι να μπει στην εικόνα η χημική παραγωγή, παρόλο που είναι ζωτικής σημασίας για τη ζωή των ανθρώπων και τη γεωργία. Αυτές οι παραλείψεις συσσωρεύονται, δίνοντας στο KAISERPUNK την αίσθηση ενός κόσμου φτιαγμένου εξ ολοκλήρου από κόμβους παραγωγής αντί για ανθρώπους.
Παρ’ όλα αυτά, τα αφαιρετικά κοινωνικά συστήματα επιτρέπουν κάποιες μοναδικές αποφάσεις στο gameplay. Η εφαρμογή των «Κοινωνικών Πυλώνων» που επηρεάζουν την πολιτική κατεύθυνση και τις οικονομικές πολιτικές εισάγει ένα στρώμα ιδεολογικής διαχείρισης, αν και ελαφρύ. Δεν χρειάζεται να διαχειριστείς κάποια εξέγερση ή ταξική συνείδηση, αλλά αυτές οι επιλογές διαμορφώνουν ακόμα το πώς συμπεριφέρεται η οικονομία σου και πόσο βιώσιμη γίνεται η ανάπτυξή σου.
Στρατηγικη χωρις τακτικη
Εκεί όπου το KAISERPUNK αρχίζει να καταρρέει είναι στα στρατιωτικά και παγκόσμια συστήματα στρατηγικής. Το παιχνίδι μεταβαίνει από τη διαχείριση πόλης στη παγκόσμια κατάκτηση. Η κίνηση στον παγκόσμιο χάρτη είναι αργή, επιβαρυμένη με χρόνους επαναφόρτωσης και περιττά κουραστική λογιστική. Κατασκευάζεις μονάδες, τις στέλνεις στο μέτωπο και περιμένεις… και περιμένεις. Όταν έρχεται η στιγμή της μάχης, παίζεται σαν μια αργή εκδοχή του Risk, οι μονάδες ανταλλάσσουν πυρά, χάνουν λίγες μονάδες ζωής και υποχωρούν. Καμία τακτική, καμία κίνηση, μόνο μια σειρά ανταλλαγής ζημιάς που δεν είναι ούτε συναρπαστική ούτε ανταποδοτική.
Ακόμα και σε τριπλή ταχύτητα παιχνιδιού, αυτό το στοιχείο τραβάει αρκετά σε διάρκεια. Το χειρότερο είναι ότι αυτό το αργό στρατιωτικό σύστημα είναι απαραίτητο για την πρόοδο. Η διπλωματία είναι αραιή και επιφανειακή. Θα βρεθείς να κηρύττεις πόλεμο γιατί απλά δεν υπάρχει κάτι άλλο ουσιαστικό να κάνεις. Οι συμμαχίες είναι στοιχειώδεις, και οι φατριές της AI υπάρχουν περισσότερο ως filler παρά ως ανταποκρινόμενοι ή απειλητικοί παίκτες στο οικοσύστημα του παιχνιδιού. Πως συμβαίνει στα Crusader Kings (ή άλλα παιχνίδια της Paradox); Ε, το ακριβώς αντίθετο.
Αυτό είναι ιδιαίτερα απογοητευτικό γιατί η στρατιωτική ανάπτυξη είναι από μόνη της μια ενδιαφέρουσα πρόκληση. Η εκπαίδευση στρατευμάτων απαιτεί να γίνει εκτροπή πόρων από την οικονομία της πόλης σου, να παράγεις εφόδια, να κατασκευάζεις εξοπλισμό και να διαχειρίζεσαι αλυσίδες εφοδιασμού. Προσθέτει πίεση και αίσθηση συνέπειας. Δυστυχώς, η ανταμοιβή δεν αξίζει ποτέ το κόστος. Η νίκη φέρνει περισσότερο έδαφος, περισσότερη μικροδιαχείριση και ελάχιστη αφηγηματική ή μηχανική ικανοποίηση. Δεν υπάρχει ουσιαστικός λόγος κατάκτησης.
Διπλωματια, ερευνα και παγκοσμια προοδος
Τεχνικά, η διπλωματία υπάρχει, αλλά αυτό είναι το μόνο που μπορεί να ειπωθεί. Υπάρχει. Η αλληλεπίδραση με άλλες φατριές είναι περιορισμένη σε περιστασιακό εμπόριο ή συνεργασίες στην έρευνα. Δεν υπάρχουν βαθιά δέντρα διπλωματίας, ιδεολογικές αντιπαλότητες ή ουσιαστικές συμμαχίες. Ο παγκόσμιος χάρτης είναι γεμάτος με φατριές που λειτουργούν περισσότερο ως εμπόδια παρά ως προσωπικότητες. Χωρίς ισχυρή συμπεριφορά της AI ή δυναμικά διεθνή γεγονότα, ο κόσμος μοιάζει στατικός.
Αυτό είναι ιδιαίτερα απογοητευτικό αν σκεφτεί κανείς την υπόσχεση που δείχνουν τα συστήματα έρευνας και κληρονομιάς. Θεωρητικά, η αρχική σου κληρονομιά προσφέρει ένα μοναδικό πλεονέκτημα και μειονέκτημα που επηρεάζει την αρχική στρατηγική σου, για παράδειγμα, οι επιστημονικές χώρες αποκτούν ταχύτερα τεχνολογίες αλλά έχουν πιο αργούς στρατούς. Και η έρευνα συνδέεται έξυπνα με ορόσημα του gameplay: αντί για ένα γραμμικό δέντρο τεχνολογιών, η πρόοδος ξεκλειδώνεται καθώς χτίζεις και αναβαθμίζεις κτίρια στην πόλη σου. Αυτό ενθαρρύνει την πειραματική προσέγγιση και τον σχεδιασμό πόλης που συνδέεται στενά με την πορεία της τεχνολογίας.
Ωστόσο, οι ανταμοιβές από αυτό το σύστημα έρευνας δεν νιώθουν πάντα ουσιαστικές. Πολλές αναβαθμίσεις είναι απλώς προαπαιτούμενο για άλλες αναβαθμίσεις. Η αίσθηση της ανακάλυψης ή της μεταμορφωτικής αλλαγής, που αποτελεί βασικό στοιχείο στα 4X και τα city builders, λείπει. Δεν χτίζεις μια καλύτερη κοινωνία, χτίζεις μια μεγαλύτερη παραγωγική αλυσίδα ή κερδίζεις λίγα δευτερόλεπτα σε έναν χρόνο αναμονής. Είναι λειτουργικό μεν, αλλά ανέμπνευστο.
Και πάλι, το user interface υπονομεύει την εμπειρία. Τα menu έρευνας του KAISERPUNK είναι ένα οπτικό χάος από εικονίδια με ασαφείς ετικέτες. Το ίδιο ισχύει και για την παρακολούθηση πόρων και τη διαχείριση λογιστικής. Το πρόβλημα δεν είναι ότι αυτά τα συστήματα είναι πολύ βαθιά, αλλά ότι είναι πολύ επιφανειακά.
Θεματικη
Ίσως το πιο απογοητευτικό είναι η θεματική του ασυμφωνία. Στο χαρτί, το σκηνικό φαίνεται τολμηρό: ανοικοδόμησε έναν κατεστραμμένο πολιτισμό, διαμόρφωσε μια νέα ιδεολογία και διαχειρίσου το ηθικό κόστος της εξουσίας σε έναν κόσμο σημαδεμένο από τον πόλεμο. Στην πράξη, όμως, το KAISERPUNK έρχεται σε αντίθεση με τον εαυτό του. Εισάγει την ιδέα των κοινωνικών πολιτικών και των πολιτικών τάσεων, αλλά δεν τους επιτρέπει να επηρεάσουν ουσιαστικά τον κόσμο. Σου δίνει την επιλογή να αγκαλιάσεις την ειρήνη ή την ευημερία, αλλά κάθε του σύστημα χτίζει μια μιλιταριστική ατμόσφαιρα ώστε να σε ωθεί προς την στρατιωτική κατάκτηση.
Αυτή η ασυμφωνία εμφανίζεται στις μικρές λεπτομέρειες, οι οποίες συσσωρεύονται. Γιατί ο πολιτισμός σου ξαναανακαλύπτει πώς να κατασκευάζει πολεμικά πλοία μετά από πολλές ώρες παιχνιδιού, παρόλο που γεννήθηκε στα ερείπια ενός παγκόσμιου πολέμου; Γιατί η μόνη ουσιαστική πορεία προόδου συνδέεται με την κυριαρχία, όταν το παιχνίδι πειραματίζεται με ιδέες διπλωματίας, ιδεολογίας και ανθρωπιστικής ανοικοδόμησης;
Ο κινηματογραφικός τόνος του tutorial, σκληρός, κουρασμένος, σχεδόν ανακλαστικός, δεν ταιριάζει με τα συστήματα που ακολουθούν. Δεν υπάρχει στόχος στο τέλος του παιχνιδιού πέρα από την απόλυτη κατάκτηση. Καμία σημαντική απόφαση. Καμία διπλωματική νίκη. Καμία ιδεολογική υπεροχή. Μόνο περισσότερα στρατεύματα, περισσότερες μάχες, περισσότερες αναμονές. Ως αποτέλεσμα, το παιχνίδι μοιάζει να ξεχνάει τι προσπαθεί να πει.
Λειτουργικο αλλα ανεπεξεργαστο
Οπτικά, κάνει το ελάχιστο δυνατό. Η αισθητική του είναι “θολή” αλλά με σκοπό, βασισμένη σε καμινάδες, κάρβουνο και την αδρή ατμόσφαιρα της πρώιμης βιομηχανικής εποχής. Οι πόλεις ξεκινούν με πρόχειρα ξύλινα κτίρια και σταδιακά υψώνονται σε βιομηχανικά συγκροτήματα από τούβλο και σκυρόδεμα, ενώ υπάρχει μια γοητεία στο να βλέπεις αγροκτήματα να απλώνονται κατά μήκος χωμάτινων δρόμων καθώς παλιά φορτηγά πηγαινοέρχονται μεταξύ αποθηκών.
Ωστόσο, δεν είναι από τα ομορφότερα του είδους. Οι υφές έχουν χαμηλή ανάλυση. Οι κινούμενες εικόνες είναι περίεργες. Οι χαρακτήρες, όταν εμφανίζονται, είναι χωρίς πρόσωπο. Ακόμα και τα cutscenes είναι βασικά. Αυτό δεν είναι απαραίτητα αποτρεπτικό λαμβάνοντας υπόψιν το είδος που ανήκει, αλλά δυσκολεύει το να νιώσεις συναισθηματική σύνδεση με όσα χτίζεις. Η οπτική ανατροφοδότηση είναι ελάχιστη και η έλλειψη φινιρίσματος (ή polishing αν θες) έρχεται σε έντονη αντίθεση με παιχνίδια όπως τα Anno ή ακόμη και παλαιότερους τίτλους.
Άκρως ανησυχητικό είναι το σοβαρό πρόβλημα με το performance, ακόμα και σήμερα. Εμφανίζονται crash-αρίσματα, σφάλματα στον ήχο και πολλά frame drops. Τα menu, ήδη επιβαρυμένα από τον κακό σχεδιασμό, δεν βοηθούν την κατάσταση. Η πλοήγηση σε αυτά δεν είναι ομαλή και σημαντικές πληροφορίες μπορεί να κρύβονται πίσω από περιττά click ή εξαφανίζονται εντελώς.
Πριν λίγες ημέρες κυκλοφόρησε το Patch 1.01.001 και μου κάνει μεγάλη εντύπωση που όχι μόνο φαίνεται να μην πέρασε από στοιχειώδες QA, αλλά φαίνεται πως δεν επιλύει ορισμένα σημαντικά θέματα. Μάλιστα, το performance, ειδικά στον παγκόσμιο χάρτη, ίσως να έγινε χειρότερο από πριν.
Φιλοδοξια vs. Εκτελεση
Το KAISERPUNK είναι ένας φιλόδοξος τίτλος. Παίρνει μια τολμηρή υπόθεση, την ανοικοδόμηση της κοινωνίας σε έναν κόσμο που εξακολουθεί να είναι σε πόλεμο, και προσπαθεί να τη μετατρέψει σε ένα στρατηγικό έπος που αναμειγνύει είδη. Στις καλύτερες στιγμές του, προσφέρει μια εμπειρία οικοδόμησης πόλης που είναι έξυπνη, ικανοποιητική και εκπληκτικά πλούσια σε λογιστικό βάθος. Το να βλέπεις τις αλυσίδες εφοδιασμού σου να εξελίσσονται από απλούς μύλους σε ένα πλήρες βιομηχανικό δίκτυο είναι μία από τις πιο ελκυστικές gameplay στιγμές.
Όμως, αποτυγχάνει στην υλοποίηση. Η μάχη είναι αγγαρεία. Η διπλωματία είναι επιφανειακή. Τα προβλήματα στο user interface επιβραδύνουν τα πάντα. Και το θεματικό του όραμα έρχεται σε αντίθεση με τους μηχανισμούς. Το παιχνίδι σου λέει να ανοικοδομήσεις έναν καλύτερο κόσμο, αλλά σε ανταμείβει μόνο για την κατάκτηση του παλιού.
Το θλιβερό είναι πως υπάρχει πραγματική δυναμική – και λέω θλιβερό γιατί μου είναι δύσκολο να το απορρίψω ως ένα κακό παιχνίδι. Θα μπορούσε να γίνει κάτι ξεχωριστό με αρκετή δουλειά και σωστό focus. Ως έχει, είναι ένας ελαττωματικός αλλά γοητευτικός τίτλος, που οι λάτρεις του είδους είτε θα τον λατρέψουν για το βάθος του είτε θα τον απορρίψουν λόγω της ακατέργαστης φύσης του. Δεν είναι κάποιος ριζοσπαστικός genre-defining τίτλος, αλλά ίσως να αποτελεί μία βάση που αξίζει να επενδυθεί χρόνος από το studio για να ολοκληρωθεί.
KAISERPUNK
Το KAISERPUNK παίρνει μια τολμηρή υπόθεση, την ανοικοδόμηση της κοινωνίας σε έναν κόσμο που εξακολουθεί να είναι σε πόλεμο, και προσπαθεί να τη μετατρέψει σε ένα στρατηγικό έπος που αναμειγνύει είδη. Στις καλύτερες στιγμές του, προσφέρει μια εμπειρία οικοδόμησης πόλης που είναι έξυπνη, ικανοποιητική και εκπληκτικά πλούσια σε λογιστικό βάθος. Όμως, αποτυγχάνει στην υλοποίηση. Η μάχη είναι αγγαρεία. Η διπλωματία είναι επιφανειακή. Τα προβλήματα στο user interface επιβραδύνουν τα πάντα και το θεματικό του όραμα έρχεται σε αντίθεση με τους μηχανισμούς.